Sống chung như vợ chồng chưa đăng ký kết hôn, có tranh chấp tài sản khi chia tay thì giải quyết thế nào?

Chia tài sản khi sống chung như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn: Quy định pháp luật và cách bảo vệ quyền lợi

Em và bạn trai sống chung như vợ chồng đã hơn 5 năm nhưng chưa đăng ký kết hôn. Giờ chia tay, em muốn đòi lại một số tài sản cùng nhau mua trong thời gian sống chung thì có được không? Pháp luật có công nhận “vợ chồng” khi chưa kết hôn không ạ?

Chào bạn,

Đây là trường hợp khá phổ biến hiện nay, khi nhiều cặp đôi lựa chọn sống chung như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, quyền và nghĩa vụ của họ sẽ không giống như vợ chồng hợp pháp.

1. “Hôn nhân thực tế” và “hôn nhân hợp pháp” khác nhau thế nào?

- Hôn nhân hợp pháp là mối quan hệ được pháp luật công nhận khi hai bên đăng ký kết hôn tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền (theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014).

- Hôn nhân thực tế là việc hai người nam nữ sống chung với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn. Quan hệ này không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ vợ chồng theo pháp luật.

Do đó, khi chia tay, tài sản được xử lý không theo quy định chia tài sản chung vợ chồng, mà theo nguyên tắc tài sản chung ngoài hợp đồng (tương tự như hai người cùng đầu tư góp vốn).

2. Sống chung mà chia tay – có được chia tài sản không?

Có, bạn hoàn toàn có thể yêu cầu Tòa án giải quyết chia tài sản. Tuy nhiên:

- Cần chứng minh tài sản được tạo lập trong thời gian sống chung, có sự góp công, góp tiền của cả hai bên.

- Nếu không chứng minh được, thì tài sản được xác định là của người đứng tên hoặc người trực tiếp chi trả, làm phát sinh sở hữu.

Về cách chia:

- Nếu chứng minh được cùng tạo lập tài sản: Tòa án sẽ chia theo tỷ lệ góp công sức.

- Nếu không chứng minh được: Tài sản được coi là thuộc sở hữu riêng của người có giấy tờ hợp lệ, bạn khó đòi lại.

3. Không có giấy tờ thì rủi ro gì?

Nhiều người rơi vào tình huống thiệt hại vì:

- Không có giấy tờ góp tiền mua đất, xây nhà, mua xe...

- Tài sản đứng tên một người (thường là bạn trai hoặc bạn gái)

- Không có thỏa thuận rõ ràng về tài chính

Khi xảy ra tranh chấp, Tòa án chỉ căn cứ vào chứng cứ rõ ràng. Nếu không có giấy tờ, tin nhắn, người làm chứng..., bạn rất khó đòi lại phần tài sản mình đã đóng góp.

4. Trình tự khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung khi chia tay

Nếu hai bên không tự thỏa thuận được, bạn có thể:

- Soạn đơn khởi kiện gửi Tòa án có thẩm quyền (nơi cư trú của bị đơn)

- Chuẩn bị các tài liệu chứng minh sự góp công, góp tiền (chuyển khoản, giấy mua bán, nhân chứng, ảnh, video…)

- Xác định rõ yêu cầu: chia tài sản nào, tỷ lệ đóng góp bao nhiêu

- Có thể nhờ luật sư hỗ trợ thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi tại Tòa

5. Lời khuyên từ Luật Tô Vàng

Dù sống chung mà không đăng ký kết hôn, bạn vẫn có thể bảo vệ quyền lợi của mình nếu chuẩn bị đầy đủ chứng cứ và trình bày rõ ràng tại Tòa.

Tuy nhiên, việc thiếu giấy tờ, tài liệu có thể khiến bạn mất trắng tài sản, dù có góp công, góp tiền.

Nếu bạn đang gặp tình huống tương tự hoặc muốn tư vấn cách bảo vệ quyền lợi, hãy liên hệ với Công ty Luật Tô Vàng. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm sẽ hỗ trợ bạn đánh giá, tư vấn và định hướng giải pháp hợp pháp – hiệu quả nhất.